Bir ekonomide “ne kadar para var?” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Çünkü nakit, vadesiz mevduat, vadeli mevduat ve paraya kolayca çevrilebilen bazı finansal araçların likidite dereceleri farklıdır. Bu nedenle para arzı M1, M2 ve M3 gibi farklı parasal büyüklüklerle izlenir.
Para arzı nedir?
Para arzı, ekonomideki parasal ve paraya çevrilebilir varlıkların belirli tanımlar çerçevesindeki toplamını ifade eder. TCMB, parasal büyüklükleri içerdikleri varlıkların likidite derecesine göre sınıflandırır.
M1 nedir?
M1 en dar para arzı tanımıdır. Güncel TCMB tanımında dolaşımdaki para ile Türk lirası ve yabancı para cinsinden vadesiz mevduatı kapsar. Günlük ödemelerde kolaylıkla kullanılabilen para unsurları bu grupta yoğunlaşır.
M2 nedir?
M2, M1’e vadeli mevduatların eklenmesiyle oluşur. Dolayısıyla M2, M1’e göre daha geniş bir parasal büyüklüktür. Vadeli mevduat günlük alışverişte doğrudan kullanılmasa da paraya dönüştürülebilir nitelikte olduğu için bu tanımın içinde yer alır.
M3 nedir?
M3 en geniş para arzı tanımıdır. TCMB’nin güncel sınıflamasında M2’ye repodan sağlanan fonlar, para piyasası fonları ve iki yıla kadar vadeli ihraç edilen menkul kıymetler eklenir.
M1, M2 ve M3 neden ayrı izlenir?
Bu göstergeler ekonomideki likiditenin farklı katmanlarını görmemizi sağlar. M1 daha likit unsurlara odaklanırken M2 ve M3 kapsamı giderek genişletir. Parasal büyüklüklerdeki gelişmeler; mevduat tercihleri, kredi koşulları, faizler, döviz kuru hareketleri ve ekonomik aktiviteyle birlikte değerlendirilir.
Döviz kuru para arzını etkileyebilir mi?
Evet. Yabancı para cinsinden mevduatlar para arzı hesaplamalarında Türk lirası karşılığıyla yer aldığından, yabancı para tutarı değişmese bile kur hareketleri TL cinsinden ölçülen parasal büyüklükleri etkileyebilir. Bu nedenle para arzındaki değişimi yorumlarken kur etkisini de dikkate almak gerekir.
Özet tablo
M1: Dolaşımdaki para + vadesiz mevduat.
M2: M1 + vadeli mevduat.
M3: M2 + repodan sağlanan fonlar + para piyasası fonları + iki yıla kadar vadeli ihraç edilen menkul kıymetler.
Kaynak: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Parasal Büyüklükler ve Para Arzı metodolojisi. Eski İktisat Bilgisi blogundaki Para Teorisi ve Politikası konu başlığı güncel TCMB tanımları esas alınarak özgün biçimde yeniden hazırlanmıştır. Görsel: POURIA / Unsplash.
Hiç Yorum Yok