Bir verginin kanunen kimden tahsil edildiği ile ekonomik yükünün gerçekte kimin üzerinde kaldığı aynı şey olmayabilir. İktisatta bu ayrım verginin yansıması veya vergi yükünün dağılımı olarak incelenir.
Yasal mükellef ile ekonomik yük arasındaki fark
Vergi satıcıdan tahsil edilse bile satıcı fiyatı yükselterek yükün bir bölümünü tüketiciye aktarabilir. Tersine, vergi tüketici üzerinden tahsil edilse bile talepteki azalma satıcının elde ettiği net fiyatı düşürebilir.
Vergi yükünü ne belirler?
Temel belirleyici, arz ve talebin fiyat esnekliğidir. Fiyata daha az duyarlı olan taraf, vergi yükünün daha büyük bölümünü üstlenme eğilimindedir.
Talep esnek değilse
Tüketicilerin fiyat artışına rağmen satın alma miktarını çok azaltmadığı bir piyasada verginin önemli kısmı daha yüksek fiyatlar yoluyla tüketiciye yansıyabilir.
Arz esnek değilse
Üreticilerin üretim miktarını kolayca değiştiremediği durumda verginin daha büyük bölümü üreticinin eline geçen net fiyatın düşmesi şeklinde kalabilir.
Vergi neden işlem miktarını azaltabilir?
Vergi, alıcının ödediği fiyat ile satıcının eline geçen fiyat arasında bir kama oluşturur. Bu fark bazı işlemlerin gerçekleşmemesine neden olabilir ve toplam ekonomik refahta kayıp yaratabilir.
Özetle: Vergiyi kimin devlete ödediği, verginin ekonomik yükünü kimin taşıdığını tek başına göstermez. Yükün paylaşımını büyük ölçüde arz ve talep esneklikleri belirler.
Hiç Yorum Yok