Ücretteki bir değişiklik yalnızca geliri değil, boş zamanın fırsat maliyetini de değiştirir. Bu nedenle emek arzı analizinde iki temel etki birlikte değerlendirilir: ikame etkisi ve gelir etkisi.
İkame etkisi nedir?
Ücret yükseldiğinde çalışılan her saatin getirisi artar. Böylece boş zamanın fırsat maliyeti yükselir. Birey, boş zaman yerine çalışmayı tercih ederse çalışma süresi artar. Bu mekanizmaya ikame etkisi denir.
Gelir etkisi nedir?
Ücret artışı bireyin aynı çalışma süresiyle daha yüksek gelir elde etmesini sağlar. Boş zaman normal bir mal olarak görülüyorsa gelir yükseldikçe birey daha fazla boş zaman talep edebilir. Bu durumda çalışma süresi azalabilir. Buna gelir etkisi denir.
İki etki aynı anda çalışır
Bir ücret artışında ikame etkisi çalışma süresini artırma yönünde, gelir etkisi ise azaltma yönünde baskı oluşturabilir. Hangi etkinin daha güçlü olduğu bireyin tercihleri, mevcut gelir seviyesi, çalışma koşulları ve alternatif gelir kaynakları gibi unsurlara bağlıdır.
Geriye bükülen emek arzı eğrisi
İktisat teorisinde ücretler düşük seviyedeyken ikame etkisinin baskın olduğu ve ücret arttıkça bireylerin daha fazla çalıştığı varsayılabilir. Ancak ücret belirli bir seviyenin üzerine çıktığında gelir etkisi güçlenirse kişi daha fazla boş zaman tercih edebilir. Böylece emek arzı eğrisi belirli bir noktadan sonra geriye bükülebilir.
Basit bir örnek
Saatlik ücreti yükselen bir çalışan, ek bir saat çalışmanın artık daha değerli olduğunu düşünerek daha fazla çalışabilir. Buna karşılık yeni gelir seviyesi ihtiyaçlarını rahatça karşılıyorsa çalışma saatlerini azaltıp ailesine veya boş zaman faaliyetlerine daha fazla vakit ayırmayı seçebilir. İlk davranış ikame etkisine, ikincisi gelir etkisine örnektir.
Neden önemlidir?
Gelir ve ikame etkileri çalışma saatlerinin, fazla mesai tercihlerinin ve işgücüne katılım kararlarının anlaşılmasında kullanılır. Ancak gerçek hayattaki çalışma süreleri iş sözleşmeleri, kurum kuralları, aile yükümlülükleri ve iş bulma imkanları gibi birçok ek faktörden de etkilenir.
Sonuç
Ücret artışı her zaman daha fazla çalışma anlamına gelmez. İkame etkisi çalışmayı teşvik ederken gelir etkisi boş zaman talebini artırabilir. Emek arzının yönü bu iki etkinin göreli gücüne bağlıdır.
Hiç Yorum Yok