Sermaye piyasası, tasarruf sahipleri ile fon ihtiyacı olan kişi ve kurumları bir araya getiren yapıdır. İktisat teorisinde faiz oranı, bugünkü tüketimden vazgeçmenin ve fon kullanımının fiyatı olarak ele alınabilir.
Sermaye piyasasında kimler vardır?
Tasarruf eden hanehalkları, yatırım yapmak isteyen işletmeler, finansal kurumlar ve kamu kesimi sermaye piyasasının temel aktörleri arasındadır. Tasarruf sahipleri fon arz ederken yatırımcılar fon talep eder.
Fon arzı nedir?
Fon arzı, bireylerin ve kurumların tüketmek yerine tasarruf ederek finansal sisteme sunduğu kaynakları ifade eder. Diğer koşullar sabitken faiz oranının yükselmesi tasarrufu daha cazip hale getirebilir ve fon arzını artırabilir.
Fon talebi nedir?
Fon talebi çoğunlukla yatırım yapmak isteyen işletmelerden ve borçlanmak isteyen ekonomik birimlerden gelir. Faiz oranı yükseldikçe borçlanmanın maliyeti artar ve bazı yatırım projeleri kârlılığını kaybedebilir. Bu nedenle fon talebi faiz oranıyla ters yönlü hareket edebilir.
Denge faiz oranı nasıl oluşur?
Basitleştirilmiş ödünç verilebilir fonlar yaklaşımında faiz oranı, fon arzı ile fon talebinin eşitlendiği noktada oluşur. Tasarrufların artması fon arzını sağa kaydırarak faiz üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabilir. Yatırım talebinin artması ise fon talebini yükselterek faiz üzerinde yukarı yönlü baskı yaratabilir.
Faizi etkileyen başka faktörler
Enflasyon beklentileri, risk, vade, merkez bankası politikaları, finansal sistemin yapısı ve ekonomik büyüme beklentileri piyasa faizlerini etkiler. Bu nedenle gerçek hayatta tek bir faiz oranından değil, farklı risk ve vadeler için oluşan çok sayıda faiz oranından söz edilir.
Nominal ve reel faiz
Nominal faiz para birimi üzerinden görülen faiz oranıdır. Reel faiz ise enflasyonun satın alma gücü üzerindeki etkisini dikkate alır. Yaklaşık olarak reel faiz, nominal faizden beklenen enflasyonun çıkarılmasıyla düşünülebilir. Enflasyon yüksekse aynı nominal faiz daha düşük reel getiri anlamına gelebilir.
Sermayenin verimliliği neden önemlidir?
Bir yatırımın beklenen getirisi finansman maliyetinden yüksekse yatırım yapma isteği artabilir. Bu nedenle faiz oranı işletmeler açısından yatırım kararlarının temel karşılaştırma ölçütlerinden biridir.
Sonuç
Sermaye piyasası tasarrufların yatırımlara dönüşmesini sağlayan temel mekanizmalardan biridir. Faiz oranı fon arzı ve talebi arasındaki dengeyi yansıtır; ancak enflasyon, risk ve para politikası gibi unsurlar bu dengeyi önemli ölçüde etkileyebilir.
Hiç Yorum Yok