İktisat kitaplarında en sık karşılaşılan kelimelerden biri marjinaldir. İlk bakışta teknik bir kavram gibi görünse de temel fikir oldukça basittir: marjinal analiz, bir birimlik değişmenin toplam sonuç üzerindeki etkisini inceler.
Başka bir ifadeyle iktisatçı, yalnızca toplam maliyetin ya da toplam gelirin ne kadar olduğuna bakmaz. Bir birim daha üretirsek maliyet ne kadar artar, bir birim daha satarsak gelir ne kadar değişir, bir çalışan daha eklersek üretim ne kadar yükselir gibi sorular sorar.
Marjinal kavramı ne demektir?
Marjinal kelimesini pratikte “ek bir birimin yarattığı değişim” şeklinde düşünebilirsiniz. Matematiksel olarak çoğu marjinal büyüklük, toplam büyüklükteki değişimin miktardaki değişime oranı ile ifade edilir.
Örneğin üretim 100 birimden 101 birime çıktığında toplam maliyet 10.000 TL’den 10.120 TL’ye yükseliyorsa, bu son birimin yarattığı ek maliyet 120 TL’dir. Bu değer marjinal maliyete yaklaşan basit bir örnektir.
Marjinal maliyet nedir?
Marjinal maliyet (MC), üretimi bir birim artırmanın toplam maliyette oluşturduğu değişmedir. İşletmeler için önemli bir karar göstergesidir; çünkü üretimin hangi noktaya kadar artırılmasının rasyonel olduğunu anlamaya yardımcı olur.
Örneğin bir işletme 1.000 adet ürün üretirken toplam maliyeti 200.000 TL, 1.001 adet üretirken 200.150 TL ise son ürünün yaklaşık marjinal maliyeti 150 TL’dir.
Marjinal gelir nedir?
Marjinal gelir (MR), bir birim daha satış yapıldığında toplam gelirin ne kadar değiştiğini gösterir. Tam rekabet gibi bazı piyasa yapılarında marjinal gelir fiyatla aynı olabilirken, tekel gibi piyasalarda ilave satış yapabilmek için fiyatın düşürülmesi gerekebildiğinden farklı bir yapı ortaya çıkabilir.
Bir işletmenin 100 ürün sattığında geliri 50.000 TL, 101 ürün sattığında geliri 50.450 TL ise son satışın toplam gelire katkısı 450 TL’dir.
Marjinal ürün nedir?
Marjinal ürün (MP), bir üretim faktörünün bir birim artırılması sonucunda toplam üretimde ortaya çıkan değişmedir. En sık emek üzerinden anlatılır.
Bir atölyede 5 çalışanla günde 200 ürün üretilirken 6. çalışan eklendiğinde üretim 235 ürüne çıkıyorsa, ek çalışanın marjinal ürünü 35 birimdir. Burada önemli olan toplam üretim değil, son eklenen üretim faktörünün yarattığı farktır.
Neden marjinal düşünürüz?
İktisatta kararlar çoğunlukla “biraz daha yapmalı mıyım?” sorusuyla ilgilidir. Bir işletme bir ürün daha üretmeli mi, bir tüketici bir birim daha satın almalı mı, bir firma yeni bir çalışan daha istihdam etmeli mi? Bu soruların yanıtı toplam değerlerden çok, ek fayda ile ek maliyetin karşılaştırılmasına bağlıdır.
Bu nedenle marjinal analiz mikroiktisadın temel araçlarından biridir. Kâr maksimizasyonu, tüketici dengesi, üretim kararları ve kaynak tahsisi gibi birçok konuda kullanılır.
Marjinal ile ortalama aynı şey değildir
En sık yapılan hatalardan biri marjinal değer ile ortalama değeri karıştırmaktır. Ortalama maliyet, toplam maliyetin toplam üretim miktarına bölünmesiyle bulunur. Marjinal maliyet ise yalnızca son birimin oluşturduğu değişimi ifade eder.
Örneğin 10 ürünün toplam maliyeti 1.000 TL ise ortalama maliyet 100 TL’dir. Ancak 11. ürün üretildiğinde toplam maliyet 1.140 TL’ye çıkıyorsa marjinal maliyet 140 TL’dir. Dolayısıyla ortalama 100 TL iken marjinal maliyet 140 TL olabilir.
Kısa özet
Marjinal kavramını akılda tutmanın en kolay yolu şudur: “Bir birim daha yaptığımda ne değişiyor?” Marjinal maliyet ek maliyeti, marjinal gelir ek geliri, marjinal ürün ise ek üretimi anlatır. İktisadi kararların önemli bir bölümü de bu ek değişimlerin karşılaştırılmasıyla şekillenir.
Bu yazı, eski İktisat Bilgisi arşivindeki “Nedir Bu Marjinal?” konusundan hareketle güncellenmiş ve yeniden yazılmıştır.
Hiç Yorum Yok