Uluslararası iktisatta küçük ülke ifadesi nüfusun veya yüzölçümünün küçük olması anlamına gelmez. Burada temel ölçüt, ülkenin yaptığı ithalat veya ihracatın dünya piyasa fiyatını değiştirecek büyüklükte olmamasıdır.
Küçük ülke varsayımının temel mantığı
Bir ülke belirli bir malda dünya fiyatını etkileyemiyorsa, uluslararası fiyatı veri kabul eder. Örneğin bir malın dünya fiyatı 100 TL ise küçük ülkenin tek başına talebini artırması veya azaltması bu fiyatı kayda değer biçimde değiştirmez.
Buradaki küçük ifadesi ekonomik güçten çok, belirli bir ürünün dünya piyasasında fiyatı etkileyebilme kapasitesiyle ilgilidir.
Serbest ticaret başladığında ne olur?
Kapalı ekonomide bir malın yurtiçi fiyatı dünya fiyatından yüksekse serbest ticaret sonrasında ithalat başlar ve yurtiçi fiyat dünya fiyatına doğru geriler. Bu durumda tüketiciler daha düşük fiyatlardan yararlanırken, yüksek maliyetle üretim yapan bazı yerli üreticiler rekabet baskısıyla karşılaşabilir.
Tam tersine yurtiçi fiyat dünya fiyatının altındaysa ülke ihracatçı konuma geçebilir. İhracat arttıkça yurtiçi fiyat dünya fiyatına yaklaşır.
Gümrük vergisinin etkisi
Küçük ülke ithalata gümrük vergisi koyduğunda dünya fiyatını düşürecek kadar büyük olmadığı varsayılır. Vergi nedeniyle yurtiçi fiyat yükselirken dünya fiyatı değişmeden kalır.
Bu nedenle küçük ülke modelinde gümrük vergisinin tüketici refahı, üretici refahı ve kamu gelirleri üzerindeki etkileri ayrı ayrı incelenir. Büyük ülke modelinden temel fark, küçük ülkenin dış ticaret hadlerini kendi lehine değiştirecek fiyat gücüne sahip olmamasıdır.
Neden önemli bir modeldir?
Küçük ülke varsayımı, serbest ticaretin ve dış ticaret politikalarının temel etkilerini sade biçimde analiz etmek için kullanılır. Özellikle tüketici ve üretici fazlasındaki değişimleri, ithalat miktarını ve tarifenin refah etkisini anlamada başlangıç modelidir.
Kısa örnek
Dünya fiyatı 100 TL, kapalı ekonomi fiyatı 130 TL olan bir mal düşünelim. Serbest ticaret başladığında yurtiçi fiyat 100 TL’ye yaklaşır ve ithalat oluşur. Devlet 20 TL gümrük vergisi koyarsa küçük ülke varsayımı altında dünya fiyatı yine 100 TL kalır; yurtiçi fiyat ise yaklaşık 120 TL’ye yükselir.
Görsel: Andrew Stutesman / Unsplash
Hiç Yorum Yok